En båtkaptein sitter ved roret og styrer båten.
Yrkesskildring

Kaptein

favoritt ikon

Ein kaptein er leiaren på eit skip. Han har ansvaret for navigasjonen, sikkerheita og fartøyet.

Som kaptein er du den øvste leiaren på eit skip. Du har ansvaret for mannskapet, passasjerane, lasta og utstyret. Kapteinen har også ansvaret for navigasjonen og sikkerheita. Som kaptein står du elles også som ansvarleg overfor arbeidsgivaren og myndigheitene. I tillegg til maritime kunnskapar må du ha kunnskapar om leiing og økonomi.

Overstyrmannen er nestkommanderande og avløysar for kapteinen. Han har vanlegvis hovudansvaret for laste- og losseoperasjonane og behandlinga av lasta. Kapteinen høyrer til leiargruppa på skipet saman med overstyrmannen, maskinsjefen og førstemaskinisten. På eit skip er det som regel ein kaptein, ein overstyrmann og to til tre styrmenn. Talet på personar om bord varierer etter type skip og fartsområde.

Kapteinen jobbar skift, og han må rekne med å vere om bord i lange periodar. Maritimt Forum har laga ein film om yrket.

For å bli kaptein bør du ha erfaring som styrmann. Etter endt utdanning byrjar du vanlegvis som kadett. Deretter kan ein bli styrmann, så overstyrmann og til slutt kaptein. Dette er den naturlege karrierevegen på eit skip.

Styrmann, los, overstyrmann og kaptein går under betegnelsen dekksoffiser. Arbeidet som dekksoffiser varierer etter kva type skip du arbeider på. Det er stor forskjell på å arbeide på ei ferje og på ein tankbåt i internasjonale farvatn.

Kvar arbeider kapteinar?

Kapteinen arbeider på handels- og passasjerskip i norske og internasjonale farvatn. Han kan arbeide på alt frå tankskip og offshorefartøy til hurtigbåtar. Etter lengre tid som kaptein kan  du også arbeide på land med administrasjon, personalleiing, kvalitets- og sikkerheitsarbeid, i administrasjonen i reiarlag, maritime bedrifter eller i offentleg sjøforvalting.

Personlege eigenskapar

Som kaptein må du vere snarrådig, effektiv og nøyaktig. Dersom du tek ei feil avgjersle eller ikkje er merksam, kan det medføre farlege situasjonar. Du må vere serviceretta, god til å samarbeide med andre og like å arbeide tett på mange menneske. Du bør kunne inspirere og leie andre. 

Du vil vere mange døgn på havet. Nokon meiner at det å arbeide som kaptein er meir ein livsstil enn ein jobb. For å trivst i jobben er det derfor viktig at du liker å vere på havet, og at du kan vere borte frå heimen over lange periodar.

Du bør ha plettfri vandel. Dette er eit krav for å få visum til mange av dei landa skip reiser innom.

Utdanning

For å bli kaptein må du ha godkjend helseattest, godt fargesyn og god høyrsel. Dersom du har diabetes, allergi og/eller astma vil du bli vurdert spesielt før du får godkjend helseattest.

Sjå skildring og oversikt over utdanningar:

  • Deretter kan du ta ei toårig grad i nautikk ved ein teknisk fagskole. Så må du ha segletid som kadett og ta nødvendige sertifikat, skal du bli kaptein.

    Krav om fartstid for å få sertifikat:

    • 6 månader fartstid for dei som har fagbrev som matros/fiskar
    • 12 månader fartstid for dei som ikkje har fagbrev som matros/fiskar
    • 1 månad fartstid for dei som har 36 månadar fartstid som matros/fiskar før dei byrjar på utdanninga 

    Vil du bli kaptein på ein kvar båt, må du ta det høgaste sertifikatet. Dette får du etter ei viss erfaring med segling. Det finst like fullt mange båtar kor krava er låge for å segle som kaptein; du treng ikkje nødvendigvis eit høgt sertifikat.

    Høgskoleutdanning
    Du kan ta ei treårig høgskoleutdanning i nautikk, for så å reise ut som kadett og ta nødvendige sertifikat.

    Sjå oversikt over studiestader

    Opptakskrav
    For å komme inn på yrkesfagleg utdanning må du ha fullført grunnskole. Til høgskoleutdanninga treng du enten generell studiekompetanse eller bestått teknisk fagskole. Fagskolar krev fagbrev som matros eller 36 månadar fartstid som matros/fiskar. Fleire høgskolar gir dei som har fagbrev ei mogelegheit til å søke plass gjennom y-vegen.

    Sjå oversikt over poenggrenser hos Samordna opptak

    Du må ha godkjend helseattest, godt fargesyn og god høyrsel. Dersom du har diabetes, allergi og/eller astma vil du bli vurdert spesielt før du får godkjend helseattest.

  • Etter fagskole må du ha segletid med opplæring, som oftast som kadett, og ta naudsynte sertifikat for å kaptein.

    Krav om fartstid for å få sertifikat:

    • 6 månader effektiv fartstid (total tid på båt) med systematisk opplæring for dei som har fagbrev som matros/fiskar
    • 12 månader effektiv fartstid (total tid på båt) med systematisk opplæring for dei som ikkje har fagbrev som matros/fiskar
    • 1 månad effektiv fartstid (total tid på båt) for dei som har 36 månadar fartstid som matros/fiskar før dei byrjar på utdanninga 

    Vil du bli kaptein på ein kvar båt, må du ta det høgaste sertifikatet. Dette får du etter ei viss erfaring med segling. Det finst like fullt mange båtar kor krava er låge for å segle som kaptein; du treng ikkje nødvendigvis eit høgt sertifikat.

    Høgskole- og universitetsutdanning
    Du kan ta ei treårig bachelorgrad i nautikk på universitet eller høgskole.

  • Teorien dekker alle navigasjonssertifikata opp til klasse 1 sjøkaptein. Samanlikna med teknisk fagskole er studiet meir teoretisk og inneheld mellom anna fleire fag innan leiingsteori.

    Etter at du er ferdig med utdanninga di, må du ha 12 månader med systematisk opplæring på båt. I denne perioden reiser du ut som kadett for å ta dei naudsynte sertifikata. Vanlegvis blir du tilsett som fyrste- eller andrestyrmann når du har fått ditt fyrste sertifikat. Etter at du har opparbeida deg erfaring, kan du bli forfremma til overstyrmann og dernest kaptein.

    Opptakskrav
    For å komme inn på ei yrkesfagleg utdanning må du ha fullført grunnskole. 
    Fagskolane krev fagbrev som matros/fiskar eller 36 månadar med fartstid som matros/fiskar.
    For å kome inn på universitet- eller høgskoleutdanning, krev det som regel at du tok studieforbereding på vidaregåande. I fleire tilfelle gjer òg teknisk fagskole deg mogelegheita til å søkje på universitet og høgskole gjennom y-vegen.

    Du må ha godkjend helseattest, godt fargesyn og god høyrsel. Dersom du har diabetes, allergi og/eller astma vil du bli vurdert spesielt før du får godkjend helseattest.

Etter- og vidareutdanning
Kapteinen må halde seg oppdatert på fagområdet. Som kaptein får du derfor jamleg tilbod om spesialkurs og oppdateringskurs. Du kan også vidareutdanne deg til kaptein, men som regel kjem opprykket eller forfremjinga etter kvart som du opparbeider deg erfaring.

Kva jobbar nautikkutdanna som?

Fast tilsette i Noreg med desse utdanningane har følgjande yrke:

Lønn

Yrke Sektor Arbeidstakere Lønn Løn, med overtid Gjennomsnittslønn Gjennomsnittslønn, med overtid
Dekksoffiser eller los
Deltid
Alle sektorer
414 personer
399 personer
Ca 301 kr
Ca
Ca 301 kr
48 690 kr
48 710 kr
584 280 kr
584 520 kr
Ca 301 kr
Ca
Ca 301 kr
48 690 kr
48 710 kr
584 280 kr
584 520 kr
Ca 358 kr
Ca
Ca 363 kr
58 040 kr
58 750 kr
696 480 kr
705 000 kr
Ca 358 kr
Ca
Ca 363 kr
59 280 kr
60 020 kr
711 360 kr
720 240 kr
Dekksoffiser eller los
Heltid
Alle sektorer
6 453 personer
160 personer
6 293 personer
Ca 370 kr
Ca 312 kr
Ca 371 kr
60 000 kr
50 540 kr
60 160 kr
720 000 kr
606 480 kr
721 920 kr
Ca 370 kr
Ca 312 kr
Ca 371 kr
60 000 kr
50 540 kr
60 160 kr
720 000 kr
606 480 kr
721 920 kr
Ca 380 kr
Ca 311 kr
Ca 382 kr
61 640 kr
50 370 kr
61 920 kr
739 680 kr
604 440 kr
743 040 kr
Ca 380 kr
Ca 311 kr
Ca 382 kr
63 510 kr
51 930 kr
63 790 kr
762 120 kr
623 160 kr
765 480 kr
Dekksoffiser eller los
Alle sektorer
6 867 personer
175 personer
6 692 personer
Ca 369 kr
Ca 304 kr
Ca 370 kr
59 750 kr
49 260 kr
60 000 kr
717 000 kr
591 120 kr
720 000 kr
Ca 369 kr
Ca 304 kr
Ca 370 kr
59 750 kr
49 260 kr
60 000 kr
717 000 kr
591 120 kr
720 000 kr
Ca 380 kr
Ca 308 kr
Ca 382 kr
61 530 kr
49 880 kr
61 830 kr
738 360 kr
598 560 kr
741 960 kr
Ca 380 kr
Ca 308 kr
Ca 382 kr
63 380 kr
51 390 kr
63 690 kr
760 560 kr
616 680 kr
764 280 kr
Dekksoffiser eller los
Privat
6 412 personer
161 personer
6 251 personer
Ca 365 kr
Ca 300 kr
Ca 367 kr
59 060 kr
48 580 kr
59 410 kr
708 720 kr
582 960 kr
712 920 kr
Ca 365 kr
Ca 300 kr
Ca 367 kr
59 060 kr
48 580 kr
59 410 kr
708 720 kr
582 960 kr
712 920 kr
Ca 378 kr
Ca 303 kr
Ca 380 kr
61 300 kr
49 030 kr
61 610 kr
735 600 kr
588 360 kr
739 320 kr
Ca 378 kr
Ca 303 kr
Ca 380 kr
62 690 kr
50 290 kr
63 000 kr
752 280 kr
603 480 kr
756 000 kr
Dekksoffiser eller los
Deltid
Privat
381 personer
369 personer
Ca 302 kr
Ca
Ca 302 kr
48 930 kr
48 950 kr
587 160 kr
587 400 kr
Ca 302 kr
Ca
Ca 302 kr
48 930 kr
48 950 kr
587 160 kr
587 400 kr
Ca 364 kr
Ca
Ca 368 kr
59 000 kr
59 670 kr
708 000 kr
716 040 kr
Ca 364 kr
Ca
Ca 368 kr
60 140 kr
60 830 kr
721 680 kr
729 960 kr
Dekksoffiser eller los
Heltid
Privat
6 031 personer
149 personer
5 882 personer
Ca 366 kr
Ca 302 kr
Ca 368 kr
59 290 kr
49 000 kr
59 540 kr
711 480 kr
588 000 kr
714 480 kr
Ca 366 kr
Ca 302 kr
Ca 368 kr
59 290 kr
49 000 kr
59 540 kr
711 480 kr
588 000 kr
714 480 kr
Ca 379 kr
Ca 305 kr
Ca 381 kr
61 370 kr
49 420 kr
61 670 kr
736 440 kr
593 040 kr
740 040 kr
Ca 379 kr
Ca 305 kr
Ca 381 kr
62 770 kr
50 710 kr
63 070 kr
753 240 kr
608 520 kr
756 840 kr
Dekksoffiser eller los
Statlig
423 personer
411 personer
Ca 413 kr
Ca
Ca 415 kr
66 960 kr
67 150 kr
803 520 kr
805 800 kr
Ca 413 kr
Ca
Ca 415 kr
72 830 kr
73 170 kr
873 960 kr
878 040 kr
Ca 406 kr
Ca
Ca 407 kr
65 840 kr
65 950 kr
790 080 kr
791 400 kr
Ca 406 kr
Ca
Ca 407 kr
74 510 kr
74 720 kr
894 120 kr
896 640 kr
Dekksoffiser eller los
Heltid
Statlig
410 personer
399 personer
Ca 413 kr
Ca
Ca 415 kr
66 960 kr
67 150 kr
803 520 kr
805 800 kr
Ca 413 kr
Ca
Ca 415 kr
72 940 kr
73 360 kr
875 280 kr
880 320 kr
Ca 407 kr
Ca
Ca 407 kr
65 900 kr
65 980 kr
790 800 kr
791 760 kr
Ca 407 kr
Ca
Ca 407 kr
74 630 kr
74 810 kr
895 560 kr
897 720 kr

Bedrifter

Vel fylke

Velg fylke og kommune for å få informasjon tilpasset ditt behov.

Fylker markert med * har ikke levert informasjon om lærebedrifter, opplæringskontor og lærlinger til utdanning.no.

Velg kommuner i Akershus
Velg kommuner i Aust-Agder
Velg kommuner i Buskerud
Velg kommuner i Finnmark
Velg kommuner i Hedmark
Velg kommuner i Hordaland
Velg kommuner i Møre og Romsdal
Velg kommuner i Nordland
Velg kommuner i Oppland
Velg kommuner i Oslo
Velg kommuner i Rogaland
Velg kommuner i Sogn og Fjordane
Velg kommuner i Telemark
Velg kommuner i Troms
Velg kommuner i Trøndelag
Velg kommuner i Vest-Agder
Velg kommuner i Vestfold
Velg kommuner i Østfold

Andre yrker

To menn på fisketråler, trålen er satt

Bas/Nett­mann

Ein bas/nett­mann er arbeidsleiar på dekk på fiskefartøy.

Spade med fiskefór haldast fram for å kastes ut i merden med fisk.

Produktutviklar fiskefôr

Som produktutviklar av fiskefôr jobbar du med å lage best mogleg fôr til fisk.

Los på losbåten.

Lós

Ein lós er ein navigatør som leier skip gjennom norske farvatn.

Båtbygger jobber på båt.

Båtbyggar

Båtbyggarar produserer, reparerer og held ved like båtar.

Motormann inspiserer motorrommet

Motor­mann

Ein motor­mann held ved like og reparerer motorar og andre mekaniske delar.

Overstyrmannen sitter ved kontrollpanelene på brua på eit skip.

Overstyr­mann

Som overstyr­mann har du ansvaret for stabiliteten til skip, samt lasting og lossing.

Seilbåt på havet.

Komposittbåtbyggar

Komposittbåtbyggaren produserer, held ved like og reparerer båtar av materiale som glasfiber og plast.

Illustrasjonsbilde av skipsingeniør

Maritim elektrikar

Som maritim elektrikar er du spesialist på elektriske anlegg, komponentar og instrument om bord på skip.

Maskinist

Maskinist

Som maskinist har du ansvaret for drifta og vedlikehaldet av det tekniske utstyret og maskinene om bord på skip og flyttbare riggar.

Styrmannen på jobb

Styr­mann

Som styr­mann jobbar du på eit passasjerskip eller eit handelsskip, innanlands eller utanlands. Du har eit stort ansvar, blant anna for navigasjon og laste­operasjoner.

Ein matros på ein supplybåt.

Matros

Matrosar jobbar med vedlikehald, vakthald, lasting og lossing om bord på båtar.

Maskinsjef står i hamna og snakker i en mobiltelefon.

Maskin­sjef

Som maskin­sjef er du teknisk sjef om bord på eit skip eller ein flyttbar rigg.